De volgende belangrijke feestdag op de Joodse kalender is Jom Kipoer, wat "Grote Verzoendag" betekent en die is een stuk soberder. Er wordt namelijk gevast. Deze vastendag wordt gezien als de Heiligste dag van het jaar.
Jom Kipoer is voor het Joodse volk de Heiligste dag van het jaar. Dit is te herleiden naar de tijd van de tempel, waarbij dit de enige dag in het jaar was dat de Hoge Priester het Heilige der Heiligen mocht betreden waar de Ark van het verbond stond. De rest van het jaar was het voor iedereen verboden deze ruimte binnen te gaan.
Mee vieren
Ik vind het meteen al weer bijzonder om te merken hoe nauw verweven deze Joodse feesten zijn met de Bijbelverhalen uit het Oude Testament. Het klinkt misschien gek, want ik weet natuurlijk dat juist het Oude Testament vooral gaat over het volk Israël. Maar dat de verhalen in deze feesten zo tastbaar worden is toch een mooie ontdekking voor mij persoonlijk. Het maakt mij ook steeds meer enthousiast om het (mee) te vieren en herdenken en ik merk dat ik ook opnieuw graag de Bijbelverhalen erbij zoek om nog eens door te lezen, want hoe staat het er ook alweer?
Vergeving vragen
Maar goed, Jom Kipoer dus. Dit begint op zondagavond 20 september bij zonsondergang. Deze avond wordt "Kol Nidre" genoemd, wat vernoemd is naar het gebed waarmee men de vastendag begint en betekent "Alle Geloften". Tijdens dit gebed, dat 3 keer achter elkaar wordt uitgesproken, vraagt men God om vergeving van alle beloften die men aan God heeft gedaan maar niet is nagekomen, zowel in het afgelopen jaar als het komende jaar.
In dit gebed gaat het dus specifiek om de beloften die je aan God hebt gedaan. Daar heb ik toch ook weer even bij stil gestaan voor mezelf. Want hoe vaak gebeurt het wel niet dat je verandering in je leven wilt doorvoeren en ook... hoe vaak mislukt dat dan? Bij mij vaak, heel vaak. Ik vind het mooi dat het Joodse volk dus zelfs een speciale avond heeft om God hiervoor om vergeving te vragen. Niet dat het de rest van het jaar dan niet meer hoeft, maar een speciale avond voor deze persoonlijke vergeving raakte mij toch. Ook onze niet nagekomen beloften aan onze medemens worden niet vergeten, want in de dagen tussen Rosj Hasjana en Jom Kipoer vraag je vergeving aan de mensen om je heen die je pijn hebt gedaan.
Jom Kipoer praktisch
Tijdens Jom Kipoer wordt gevast van werken, eten en drinken. Ook is het gebruikelijk om tijdens dit vasten geen (uitbundige) sieraden en leren schoenen te dragen. De reden hiervoor is o.a. om gelijkheid tussen mensen te laten zien (rijkdom doet er niet toe op de dag van het grote oordeel). Maar ook omdat het op deze dag niet gaat om jezelf en het uiterlijk vertoon, maar om je te reinigen van je valse beloften aan God. De leren schoenen worden van oudsher gezien als een luxeproduct, daarnaast is het gemaakt van dierenhuid en is het ongepast om op deze heilige dag iets te dragen dat van levende wezens is gemaakt. Ook hier is weer veel te herleiden naar de verhalen uit Bijbel. Zo las ik dat gouden sieraden worden gezien als herinnering aan het gouden beeld dat werd gemaakt als afgod. En op een dag waarbij de beloften aan God centraal staan is het niet gepast te herinneren aan deze misstap uit het verleden.
Er zijn, zoals eerder genoemd, ook bij deze feestdag weer veel verwijzingen naar de verhalen uit de Bijbel. Voor ons een mooi moment deze weer op te zoeken en te lezen en de betekenis die het heeft samen te bespreken. Zo kunnen we leren wat God ons wil vertellen en waarom het belangrijk is hierbij stil te staan.
Op de Sjofar blazen
De vastendag wordt traditioneel grotendeels doorgebracht in de synagoge. Aan het eind van deze dag wordt op de Sjofar geblazen als teken dat het vasten voorbij is. Het vasten wordt afgesloten met een feestelijke maaltijd die weer samen met familie en vrienden wordt gegeten.
Vasten is natuurlijk wat lastiger voor kinderen dan voor ons als volwassenen. Ondanks dat ik vaak hoor dat mensen hun kinderen dan laten vasten door bijvoorbeeld geen filmpjes te kijken of geen snoepjes of koekjes te eten, vind ik het toch belangrijk om ze ook bewust te maken van waarom we niet eten. Als je God vraagt iets voor jou te doen, dan mag je Hem laten zien dat je er zelf ook iets voor over hebt. En ik begrijp dat je kinderen niet een dag eten wilt onthouden, dat is volgens mij ook niet wat God van ons vraagt. Maar ik probeer het eten dan in ieder geval wat soberder te houden, zodat we het thema al wel bewust kunnen bespreken en er ook echt iets mee doen.
De volgende en laatste feestdag die deel is van de Joodse Hoogfeesten is Soekot.
Hierover meer in een volgend blog van deze serie.
👉 Lees ook haar vorige blog in deze serie over "De najaarsfeesten ontdekken als gezin".